Een huis met een verhaal
Rond 1900 groeide Den Haag snel. In wijken als het Zeeheldenkwartier, de Archipelbuurt, Duinoord en het Statenkwartier verrezen toen herenhuizen en bovenhuizen met hoge kamers. Wie zo’n huis koopt, vindt er vaak nog originele details: kamers en suite met schuifdeuren, een stucplafond met een rozet, kroonlijsten langs de wand en een schouw. Dat stucwerk is met de hand gemaakt, met materialen die anders werken dan wat nu gangbaar is. Daar houdt u bij een verbouwing het best rekening mee.
Wat er op de muren en plafonds zit
Op de muren van zulke huizen zit meestal kalkpleister, vaak laag over laag aangebracht in de loop van een eeuw. De plafonds zijn meestal gepleisterd op rietmatten of houten latten, die aan de balken zijn vastgezet. Later zijn er vaak lagen behang, verf en gipspleister overheen gegaan. Zo herkent u het materiaal:
- Kalk geeft mee als u er met een sleutel overheen krast; gips is harder.
- Een plafond op riet of latten klinkt anders dan beton als u er voorzichtig op klopt, en u ziet het riet of de latten bij een gat van een oude lamp.
- Op een plek waar de pleister is beschadigd, ziet u vaak de verschillende lagen naast elkaar.
Wanneer herstellen loont
Bijna altijd, als de pleister nog grotendeels vastzit. Een paar scheuren, een kapotte rand van een kroonlijst of een rozet die onder de verf zijn vorm kwijt is: dat is goed te herstellen. Herstel is vaak goedkoper dan vervangen, en het karakter van het huis blijft. Losse delen van een plafond op riet kunnen worden vastgezet, waarna we de scheuren dichten. Voor ontbrekend lijstwerk dient een mal van het bestaande profiel als voorbeeld. Meer daarover leest u bij restauratie van stucplafonds en lijstwerk.
Wanneer vernieuwen beter is
Hangt een plafond zichtbaar door, zit de pleister over een groot deel los van het riet, of is er na een lekkage veel schade? Dan is een nieuw plafond soms veiliger. Ook bij een verbouwing waarbij leidingen en balken bloot komen, kan vernieuwen de logische keuze zijn. Wilt u het oude lijstwerk en de rozet behouden, dan is het vaak mogelijk om die te bewaren of na te maken in het nieuwe plafond.
Kies een pleister die bij de muur past
Kalk en gips gedragen zich anders. Kalk blijft iets soepel en laat vocht door. Gips is harder en neemt vocht op. Komt er een harde gipslaag op een oude kalkmuur, dan kan die na een tijd loslaten of scheuren, zeker op een muur die wat vocht bevat. Bij herstel in een oud huis kiezen we daarom een pleister die aansluit op wat er al zit. Op een nieuwe voorzetwand of een gipsplaat kan gewoon gipspleister.
De volgorde van een verbouwing
- Eerst de grote dingen: constructie, leidingen, elektra en eventueel isolatie.
- Dan het stucwerk en de restauratie van plafonds, lijstwerk en schouwen.
- Daarna drogen, en pas dan de schilder, de vloer en de keuken.
Wie stucwerk na het leggen van de vloer laat doen, moet alles extra goed afdekken. Wie het voor het aanleggen van de elektra laat doen, moet straks sleuven herstellen.
Woont u in een monument of beschermd stadsgezicht?
In Den Haag liggen veel herenhuizen in een beschermd stadsgezicht, en een deel is een rijks- of gemeentelijk monument. Herstel in dezelfde vorm is meestal geen probleem. Voor het weghalen of veranderen van waardevolle onderdelen, zoals een stucplafond of een schouw, kan een vergunning nodig zijn. Informeer dus eerst bij de gemeente. In onze offerte zetten we precies wat we herstellen en met welk materiaal.
